Domotica in de zorg

domotica in de zorg

In de zorgsector wordt domotica op grote schaal toegepast. Afstemming op de gebruiker is daarbij cruciaal. Domotica is daarom vaak maatwerk. De ene persoon heeft totaal andere wensen en eisen dan een ander. Het welzijn van de bewoner staat hierbij voorop. Een manager denkt vaak alleen aan kosten die hiermee mogelijk uitgespaard worden. Het schakelen van de zonwering, het licht dat automatisch aan en uit gaat, die deuren die automatisch openen door slimme sloten en sleutels. Alles wordt voortaan gecontroleerd door sensoren en detectoren, in de domotica wereld. Wat moeten we weten om domotica in de zorg op een slimme efficiënte manier in te zetten? Welkom in de wereld van smart homes, zorgwonen, leefcirkels en domotica.

Wat is domotica in de zorg?

Zorgdomotica richt zich op het toepassen van automatisering en elektronica in het zorgcentrum om het leven wat aangenamer te maken zodat hulpbehoevende mensen langer zelfstandig kunnen blijven wonen. De doelgroep varieert van mensen in een woon-zorgcentrum tot mensen die zorg krijgen via een thuiszorgorganisatie.

Hoe groot is de zorgbehoefte?

Als je overweegt om domotica in de zorg in te zetten, dan is het belangrijk om vooraf goed te oriënteren. Breng de behoeftes van de betrokkene zorgvuldig in kaart. Waar moet rekening mee gehouden worden? Betreft het een bejaard persoon die hulpbehoevend is, of iemand die na een verkeersongeval revalidatie nodig heeft? Is het doel om zo lang mogelijk thuis te kunnen blijven wonen of betreft het een dementerende bejaarde in een gesloten afdeling in een zorgcentrum?

Het is goed om je te realiseren dat je het begrip domotica in de zorgsector erg ruim moet nemen. Het kan ook de inzet van thuiszorg betekenen. De thuiszorgmedewerkers kunnen met behulp van domotica betere zorg leveren, zelfs op afstand. De behoeftes van mensen zijn erg verschillend en dienen daarom goed in beschreven te worden. Tijdens de vervolgstappen zullen we steeds terugvallen op deze informatie.

Wat is er mogelijk?

Zorginstellingen die in een voorbereidende fase zitten doen er verstandig aan om lid te worden van de Kenniscirkel Domotica. Dit platform biedt vooral managers en andere betrokkenen de mogelijkheid om kennis over domotica-projecten en concepten te delen. De deelnemers krijgen informatie over de voor- en nadelen van een bepaald product. Dat is toch iets anders dan alleen het oordeel van een leverancier of verkoper.

Kijken bij je collega’s

Het is gebruikelijk dat zorginstellingen die van plan zijn om een domotica-project op te starten gaan kijken bij collega zorginstellingen die een dergelijk systeem al hebben draaien. Soms worden deze referenties aangeboden door de verkoper van een domotica systeem. Ook dat is een goede bron om te kijken hoe een domotica systeem zich gedraagt in de praktijk. Als het goed is krijg je in een gesprek te horen wat de voordelen én de nadelen zijn. Elk bedrijf heeft wel puntjes aan zo’n project waar ze niet helemaal tevreden over zijn. Probeer uit te vissen waar ze niet tevreden over zijn. Je mag ervan uitgaan dat deze organisatie erg tevreden is over hun domotica, anders had je het adres niet gekregen van de vertegenwoordiger. Doe je voordeel met deze kennis. Jezelf informeren blijft essentieel! Bezoek eens een zorgbeurs, een domotica beurs, en meerdere websites.

Zorg domotica is maatwerk

Afstemming op de bewoner is erg belangrijk voor domotica. De behoeften dienen zoals gezegd nauwkeurig in kaart worden gebracht. Dat voorkomt teleurstellingen. Daarnaast dien je er ook altijd rekening mee te houden dat behoeften veranderen in de loop der tijd. Iemand kan in een latere fase vaak veel meer zorg nodig hebben. Ook zorg waar domotica een rol kan spelen zoals sensoren die een val kunnen detecteren, of een dwaaldetector die signaleert wanneer iemand s’ nachts gaat ronddwalen. Vooral in de zorgsector waar men werkt met dementerende patiënten speelt dit soort monitoring domotica een grote ondersteunende rol.

Belangrijk bij het inzetten van domotica is dat je per bewoner precies weet:

  • Hoe zelfstandig is de bewoner nog? (In een woning van een zwaar demente bejaarde gebeurt bijvoorbeeld alles automatisch).
  • Hoe mobiel is de bewoner? Er is natuurlijk een groot verschil of iemand nog kan lopen, of dat het iemand betreft die in een rolstoel zit. Ook de drukknoppen in de woning zullen hierop aangepast moeten worden.
  • Kennis van techniek? De moderne techniek zoals gebruik van smartphone is aan de meeste ouderen voorbij gegaan. Liever geen bediening via een smartphone.

Voordelen en voorbeelden van domotica

We hebben het al een hele tijd over het inzetten van domotica in zorgwoningen. Het is natuurlijk ook belangrijk om even stil te staan bij de voordelen die mensen halen uit domotica toepassingen.

  • Zelfstandigheid: Het doel van veel domotica is vaak om mensen in staat te stellen om langer thuis te blijven wonen.
  • Mentale aspecten: de levenskwaliteit en zelfvertrouwen van mensen verbeteren.
  • Ontlasten van zorgmedewerkers. Door het helpen van bewoners op afstand, via de telefoon, kunnen zorgmedewerkers andere dingen doen zoals iemand wassen.
  • Kostenbesparend: Als veel standaardtaken overgenomen worden zou dit gevolgen kunnen hebben voor de personele bezetting net zoals bij andere automatiseringsprojecten.
  • Veiligheid: Door het koppelen van alarmsystemen (inbraak, brand) zal de veiligheid verder toenemen. Ook kan domotica signaleren of elektrische apparaten nog aan staan. Of wat dacht je van slimme sleutels en deurcontacten om toegang beter te regelen.
  • Comfort: Bediening van een smart appartement waarbij alles automatisch geregeld wordt. De verlichting, muziek, toegangscontrole, verwarming, televisie. Alles wordt automatisch geregeld.

Domotica techniek

Het gaat vaak om passieve controle, dus zonder dat daarvoor menskracht nodig is, waarbij het gebruik van sensoren en detectoren, maar ook video communicatie een grote rol spelen. Doordat domotica het vaste levenspatroon van mensen vast kan leggen(leefstijlmonitoring), vallen afwijkingen op deze vaste gewoontes sneller op (bewegingsdetectie). Er kan een deurcontact gemaakt worden dat een alarm in werking zet als men de woning verlaat. Het alarm komt binnen op de smartphone van de verzorgende, die gaat vervolgens kijken of alles in orde is. Gebleken is dat veel verzorgende en mantelzorgers erg tevreden zijn over deze leefstijlmonitoring.

Domotica: het combineren van sensoren en detectoren

Je kunt de informatie van sensoren en detectoren eindeloos combineren om er acties aan te koppelen. Na programmering wordt het direct geactiveerd.
Ook zijn er veel domotica toepassingen voor mensen met een lichamelijke of geestelijke beperking. Met behulp van deze smart domotica kunnen ook zij meer taken zelfstandig uitvoeren.

  • Verwarming in de kamers kan individueel ingesteld worden. (temperatuursensor)
  • Verlichting kan automatisch geschakeld worden, bijvoorbeeld bij binnenkomst (deurcontact) en indien het donker is (lichtsensor)
  • Bij zonnig weer (lichtsensor) gaat de zonwering naar beneden, maar pas als de kamer voldoende is opgewarmd (temperatuursensor). Dit zorgt voor minder verwarmingskosten. Deze ruimteregeling kan individueel gestuurd worden.
  • Een slimme toegangscontrole met cameratoezicht en een token aan de sleutelbos waarna deuren automatisch open gaan. (slimme sleutels en sloten)
  • Een paniekknop waardoor het alarm ingeschakeld wordt. Er wordt ook meteen een melding naar een contactpersoon en verzorgende gestuurd. Eventueel bewegingssensor gekoppeld aan alarmunit. (luid alarm)
  • Sokken met een druksensor. (inzet bij dwaaldetectie).

De installatie van domotica

Het vergt nogal wat om domotica in een gebouw aan te leggen. Het betekent gaten boren, bekabeling doortrekken en kabelgoten aanleggen door het hele gebouw. Een ruimte inrichten waar de domotica-server komt te staan. Al deze werkzaamheden zorgen voor heel wat overlast en stress. De impact op de bewoners mag daarom niet onderschat worden.

De domotica componenten worden aangesloten op een domotica-server. Deze server hangt weer in het lokale IT netwerk. Het is allemaal afhankelijk van de situatie ter plaatse maar voor een woon-zorgcentrum hebben we het over een groot project, met behoorlijk veel bekabeling.

De betrokkenen inlichten

Het is belangrijk om de plannen met alle betrokken partijen in een vroeg stadium door te spreken. Ook een bewonerscommissie mag hierbij niet vergeten worden om de plannen uit te leggen en vragen te beantwoorden. Het is belangrijk de mensen te betrekken bij het project. Alles draait om het creëren van draagvlak. Dat draagvlak moet er zijn voor zowel de bewoners als het personeel.

Splits je netwerk op in V-LANS

Het verdient de voorkeur om het netwerk op te splitsen in V-LANS. (virtuele LAN netwerken). Het lokale netwerk wordt hierbij opgedeeld in meerdere netwerkjes. Op deze manier kun je de domotica- toepassingen gescheiden houden van het IT-netwerk waar je applicaties en bestanden staan. Wel zeker zo veilig.

Maak een projectgroep, maar houdt zelf de leiding!

Als je als organisatie al werkt met een vaste ICT-aanbieder, is het belangrijk om de installateur van het domotica systeem en jouw ICT-club aan elkaar te koppelen. Samen zullen ze dit project tot een goed einde moeten brengen. Maak een projectgroepje waarbij je zelf de aansturing voor rekening neemt.

Domotica via het Wi-Fi netwerk? Niet doen!!

Vertrouw bij domotica niet te veel op het Wi-Fi netwerk. Denk niet dat je alle domoticacontacten draadloos tot stand kunt brengen. Dit zou de overlast voor de bewoners fors kunnen beperken, ervan uitgaande dat je Wi-Fi netwerk er al ligt. Echter, door de vele storingsbronnen in een typisch zorgcomplex is het Wi-Fi signaal niet betrouwbaar. Vaak hebben de hoeken van het gebouw geen goede dekking. Ook is een Wi-Fi netwerk met dekking voor smartphones en iPads iets anders dan sensoren en detectoren draadloos hiermee verbinden. De laatsten zijn redelijk veeleisend. Bedenk dat er straks een persoonsalarmering aan vast hangt waar mensenlevens van kunnen afhangen. Wat als een noodoproep/alarm niet of te laat doorkomt doordat het Wi-Fi netwerk het liet afweten? Dat wil je niet op je geweten hebben. Probeer daarom altijd alles met vaste UTP-bekabeling uit te voeren. Ga niet voor de goedkope, makkelijke oplossing. Zorg voor een gedegen en veilig systeem.

Domotica systemen voor de zorg

Een kleine greep uit de domotica in de zorg die beschikbaar zijn, vooral voor ouderen die langer thuis willen blijven wonen:

Casenio: Een leefstijlmonitoringsysteem dat de mantelzorger waarschuwt bij afwijkende situaties. Ook kunnen er meldingen worden verstuurd naar verzorging, familie en vrienden. (smartphone) Het werkt met draadloze sensoren (let op: via Wi-Fi!! ) die zijn aangesloten op een kleine huiscentrale.

SafeWander: Een systeem met druksensoren in sokken. Alarmering via bluetooth naar een mobiele telefoon van de contactpersoon.

Track4care: Systeem dat werkt met leefcirkels waarbinnen personen vrij komen bewegen. Als de grens overschreden wordt gaat een dwaaldetectie-alarm af. (smartphone contactpersoon)

Mopas: Nadat de patiënt de alarmknop heeft ingedrukt, kunnen verzorgden meteen zien op hun telefoon waar de patiënt zich bevindt. De positiebepaling werkt via Wi-Fi en GPS. Ook valdetectie en een spreek-luisterverbinding zijn aanwezig bij dit systeem.

Howz: is een zelflerend systeem. Het wordt vooral gebruikt om te monitoren of elektrische apparaten nog aanstaan. Via sensoren worden licht, temperatuur en beweging in de gaten gehouden. Als er iets vreemds gebeurt worden contactpersonen gewaarschuwd.

Om voldoende informatie te krijgen om te beslissen welk systeem het beste is voor jou of jouw organisatie kun je beste wat vragen stellen binnen de domoticacirkel. Hier worden ervaringen met de verschillende systemen gedeeld.

In Nederland zijn diverse bedrijven gespecialiseerd in het installeren van domotica systemen voor de zorgsector. Vaak werken deze bedrijven met één of twee leveranciers. Ze zijn doorgaans dealer /installateur. Het zijn bedrijven met een gedegen kennis van telecom en ICT. Vaak dient een telefooncentrale ook geïnstalleerd te worden. (De alarmmeldingen komen namelijk binnen op de DECT of GSM van het verzorgende personeel). Bij zorginstellingen werken deze installateurs samen met de mensen van je ICT afdeling.

Conclusie

Er is een grote keuze uit domotica toepassingen. Het is daarom verstandig om de zorgbehoefte gedetailleerd in kaart te brengen. De zorg en dus ook de domotica dient afgestemd te zijn op de betrokkenen. Houd daarbij rekening met het feit dat de zorgbehoefte kan wijzigen in de toekomst. Voor organisaties is het belangrijk zichzelf grondig te laten informeren. Ga niet overhaast te werk. Neem ruim de tijd om de mogelijkheden van het moment tot je door te laten dringen.

De mogelijkheden samen met de zorgbehoefte bepalen de keuze. Inzet van domotica dient daarom een weloverwogen keuze te zijn. Domotica toepassingen kunnen gaan van heel licht tot behoorlijk zwaar, waarbij gekozen moet worden voor toezichthoudende domotica. De installatie van een domoticasysteem is een forse investering en een groot project dat redelijk veel overlast en stress veroorzaakt voor de bewoners van de zorginstelling.

Hulp nodig of op zoek naar een installateur?

Heb je hulp nodig bij het installeren van domotica in de zorg of ben je gewoon op zoek naar advies? Laat dan hieronder je gegevens achter met de daarbij behorende vraag, dan hopen we je zo goed mogelijk verder te helpen.

Logo
Login / Registreren is tijdelijk uitgeschakeld
Vergelijk items
  • Totaal (0)
Vergelijken
0